Alles verandert… en snel

Deze week rest van mijn Engelse opstellen verbeterd, en oef, er is toch een duidelijke meerderheid van de studenten die vindt dat studenten als volwassenen moeten behandeld worden! Ik vergat vorige week nog te vertellen hoe ‘assepoester’ me twee uur bezig hield om een toespraak te verbeteren waarmee ze aan een wedstrijd wil deelnemen; maar mijn extra inspanningen werden beloond! Ze kwam af met één appel en één peer – niet veel zaaks-, plus twee zakjes bekende plaatselijke caramellen, een soort nouga met chocolade rond; hoe kon ze mijn smaak raden? Engelse les geven draait nog niet rond. Collega Lili is aangeduid als mijn coach en spendeert met een technicus een halve namiddag om me de uitrusting en software van het internetlokaal uit te leggen. Maar het lukt me niet mijn bestanden in de klas van het internet te halen; twee keer een kwartier les verknoeid met als enig resultaat dat er nu een Trojaans paard in het universiteitsnet zit! Ten einde raad dan maar een nieuwe flash memory gaan kopen (10 euro) en hopen dat het daarmee volgende week lukt. Ook de leerlingen vinden het maar niets dat gesofistikeerd materiaal ongebruikt te laten. Lili valt erg mee, ze neemt uitvoerig haar tijd voor me, echt on-Chinees; ze behaalde haar licentie Engels aan de VUB!

Vorige zondag trokken we zoals gepland op bezoek naar het museum van Zhang Xueliang. Afspraak met lerares Bonestaak om 10h; mijn Amerikaanse collega Bob en zijn vrouw zijn geïnteresseerd om mee te gaan. Ik dacht aan een bezoekje van een uur of twee, maar om halfvijf moeten de suppoosten ons aan de deur zetten. Dat museum is ontzettend groot en de Amerikanen nemen voor alles de tijd. Zhang Xueliang volgde zijn vader op als krijgsheer; ze waren de onofficiële keizers van noordelijk China tussen 1911 en 1931; middeleeuwse toestanden, zijn vader had zes vrouwen met zes appartementen; de vrouwen mochten nooit samenkomen, de zonen moesten apart eten van de dochters enz.enz. Zhang zelf had ‘maar’ twee vrouwen. Waarom is hij een nationale held? Zijn vader werd vermoord door de Japanners omdat hij hun verovering van China dwarsboomde; en Zhang zelf werd door de Jappen afgezet en moest emigreren. Daarna sloot hij zich aan bij de Guomindang regering van Chiang Kaishek om tegen de Japanners te vechten, maar Chiang liet hem de communisten uitroeien. Onze Zhang was niet akkoord, nam Chiang gevangen in Xian en dreigde hem terecht te stellen indien hij geen akkoord met de communisten tegen de Japanners afsloot. Het leverde Zhang eeuwige roem en populariteit op in de Volksrepubliek, maar Chiang liet hem opsluiten en later onder huisarrest plaatsen in Taiwan; hij was de 80 voorbij toen hij vrij kwam, emigreerde naar Hawai en werd honderd jaar. Het museum is het paleis van de Zhangs, met woonvertrekken plus alle ‘ministeries’ van die tijd. Het grootste is dat van financiën, met de ‘Grensbank’ die eigen geld uitgaf. In dit deel is een apart museum over de geschiedenis van het geld, veel info maar niets verstaanbaar, veel munten en briefjes maar van Belgische franken hebben ze niet gehoord; voor zover ik kan opmaken wordt er ook niets gezegd over de de band tussen geld en kapitalisme; er is zaal over beurzen met een grote stier, en de reconstructie van een toenmalige bank, vol met volk; je gelooft je ogen niet, al de klanten en personeel zijn wassen figuren, er lopen er geen half dozijn echte tussen; griezelig; er was toen een speciaal loket voor buitenlanders, er staat een Jood aan; zo’n loket hebben we nu niet meer!

De bouwwerken in onze buurt blijven me aantrekken; ik maak deze week weer drie fietstochten op de ex-buiten.; de paar dorpen van vorige week zijn intussen plat gelegd; het traject van de nieuwe wegen is langer geworden; in twee nieuwe wijken is de ruwbouw al af. Het lukt me een van de borden met uitleg te ontcijferen: tegen 2010 komt hier een nieuwe stad van 280 vierkante kilometer, met één miljoen inwoners. Een vlugge berekening: dat is 300-350 keer het ‘grote’ project ‘Nieuw Temse’ op de vroegere Boelwerf in Temse. Kan dat wel echt zijn? De planeconomie is officieel afgeschaft, maar hier is ze springlevend!

De universiteit kleurt deze week oranje-wit, de kleur van het trainingspak der eerstejaars, die een week na ons begonnen zijn. Gedurende vier weken krijgen ze een soort militaire opleiding, in alle hoeken en kanten zie je groepen van een paar honderd overdag oefenen, ’s avonds zingen of spelletjes doen. Spandoeken heten hen welkom, de winkels hebben speciale promoties en buiten is er markt waar je alles kan kopen wat een pas aangekomen eerstejaars nodig heeft. Maandag 10/9 is het ‘Feest van de Leraar’. De studentenbond tekent, plakt en schildert borden. Benieuwd of er een geschenkje inzit (vorig jaar niets, maar je weet nooit) . Bij die bond zijn niet alle studenten aangesloten, zoals ik eerst dacht; het gaat om een kern van nog geen 10% actievelingen; dat zijn niet noodzakelijk dezelfde als de leden van de partij. Op de campus word ik voortdurend door studenten aangesproken. De franstaligen herkennen, dat begint te gaan; maar de studenten van vorig jaar? en de nieuwe studenten uit de hokjes in de internetklas? Onbegonnen, maar wel prettig. Minder prettig nieuws: Woensdagavond een nieuwe nachtwaker. Waar is de oude Chang, onze trainer? Op pensioen, zijn kleindochter gaat naar school en hij moet haar wegbrengen en afhalen. Gedaan met Xin Yi Liu He Quan. Dinsdagochtend na de training zei ik nog ‘Tot overmorgen’, hij liet me gewoon gaan. Rare jongens, die Chinezen…

Het gezelschap hier lijkt dit jaar een stuk internationaler dan vorig jaar. Bij de buitenlandse studenten niet meer alleen de onvermijdelijke Koreanen, Japanners Russen en Indiërs; ook een Bangladeshi, drie Ghanezen, een Peruviaan, wat Amerikanen van Pennsylvania, en de Belgische leraar Michel; en in de klas zit ‘Fa Lan Ke’ naast een Française, ‘Ma Li You’ – raad maar wat haar voornaam is- die in Italië een licentie Chinees volgt. Ik kan maar naar drie klassen per week gaan, de lerares conversatie doet erg haar best,dat geeft me goede ideeën voor mijn eigen Franse conversatie; de theorieklas is voor de lerares ‘luisteren’ van vorig jaar, ze spreekt nog altijd even snel zonder zich af te vragen of iedereen mee is; gelukkig is het voorlopig herhaling , ik zit immers maar een half niveau hoger dan vorig semester; wel verbijsterend hoeveel al weer weg is uit mijn geheugen!

Deze week ook wat beter kennis gemaakt met mijn nieuwe buurman, een Japanse gepensioneerde leraar Engels. Waarom hij hier is? Omdat Sato, onze vriendin van vorig jaar, hem dat aangeraden had! Zo gaat dat in Japan. Mukundam, de Indische prof, is ook nog mijn buur; hij verhuisde toch niet; zijn leven gaat gewoon verder; elke middag in hetzelfde restaurant gaan eten – Indiërs zijn kieskeurig op hun voeding; en elke avond de drie Indische studenten Indisch laten koken en dat samen in zijn appartement opeten. Volgens hem zijn de Indiërs die hier komen studeren allemaal ‘rijk’; alleen zij kunnen het betalen; zij hebben allemaal hun eigen familiezaak en denken dat Chinees hen daarbij van pas zal komen.

Vanmiddag in de lobby aangesproken door een jongen van 15. Hij komt zijn beklag doen over zijn ouders, vooral zijn moeder die een ‘grote jongen’ zoals hij geen vrijheid willen geven. Hij moet van zijn moeder zo veel mogelijk buitenlanders aanspreken om zijn talenkennis te verbeteren. Hij stelt interesante vragen over Amerika en Engeland maar de communicatie is moeizaam; het ziet er wel een heel intelligente gast uit. Bij het weggaan bots ik op zijn moeder; hij is eigenlijk nog maar 14, studeert piano en komt hier een gespecialiseerde middelbare school volgen die aan onze unief verbonden is; zijn moeder is hier om hem in het oog te houden en heeft een flatje gehuurd in ons gebouw; ze beginnen meteen ruzie te maken terwijl ik erbij sta.

Opnieuw met de zwarte Amerikaanse Jim gaan eten, ze stelt me voor aan een vriend uit Afrika, ik vraag van welk land en ze blijft herhalen ‘Afrika’, tot die gast zelf zegt dat Afrika een continent is, geen land. Hebben ze in de USA wel lessen aardrijkskunde? Malik komt uit Zambia, studeerde in Beijing geneeskunde, werkte een tijdje in Lusaka, en specialiseert zich nu in endocrynologie; hij spreekt vloeiend Chinees, maar woont jammer genoeg in het centrum van de stad; ik zou er wel verder contact mee willen houden. Via hem is Jim een club Afrikanen op het spoor gekomen, ze droomt er nu van volgend jaar in een internationale school in ‘Afrika’ te gaan werken; op zoek naar haar roots? Collega Peter, ook al Amerikaan, is op zijn 55^ste voor het eerst vader geworden. Zijn Chinese vrouw, die hij nog maar een goed jaar kent, is 40. Ze spreekt zo goed als geen Engels. Het koppel woont in een flat met twee kamers in onze Amerikaanse business school. Zijn vrouw heeft haar moeder van het platteland laten overkomen om te helpen met de baby; wanneer ze terug gaat zullen ze een ‘a yi’ , een kindermeisje van het platteland – in huis nemen, ‘it is so cheap’. Het kind kwam een maand te vroeg en de bevalling verliep heel moeilijk; resultaat: beschadigde schedel, het kind moest twintig dagen in de kliniek blijven; testen op hersenbeschadiging zijn bezig maar de baby ziet er normaal uit. Deze week had ik ook kans om wat door te praten met Wilson en Yang, beiden jonge leraars en allebei verloofd. Wilson kan de eerste twee jaar nog niet trouwen, hij komt uit een eenvoudig gezin en moet eerst genoeg verdienen om een appartement te kunnen kopen; geen Chinees stadsmeisje dat zich respecteert wil vandaag nog trouwen met een jongen die geen appartement heeft. Als jong koppel een appartement huren is uit den boze. Ik vraag hem of het niet beter is samen iets te kopen, anders staat het meisje zonder iets op straat bij een eventuele scheiding; zijn antwoord: ‘Meisjes denken niet zo ver’ (Ik hoor terloops ook dat het tussen mijn Amerikaanse buur Dan en zijn Chinese verloofde afgesprongen is omwille van haar ‘buitensporige eisen’ voor een nieuw appartement). Yang daarentegen kan voorlopig nauwelijks iets sparen; een deel van zijn loon gaat naar zijn moeder; die is al tien jaar weduwe, woont op het platteland en is ziek; ze kan niet meer boeren; ze zijn wel met vier kinderen zodat de last verdeeld wordt. Om te studeren moest hij een lening aangaan, daarvoor betaalt hij nu vier jaar lang elke maand 35 euro af. Maar Yang is een gelukszak, zijn toekomstige schoonouders hebben een eigen zaak en kochten een appartement voor hun dochter. Hij moet alleen nog wachten tot het er staat.

De Chinese politici zaten deze week ook niet stil: de president ging naar de APEC bijeenkomst in Australië en verklaarde dat China een duurzame, milieuvriendelijke ontwikkeling wil, waarbij de mensen altijd eerst moeten komen. De premier van zijn kant verraste iedereen op de zomerbijeenkomst van het Wereld Economisch Forum in Dalian; in plaats van een goed-nieuws-speech gaf hij onomwonden toe dat China nog voor moeilijke en onopgeloste problemen staat.