Geboren op een fiets

Blijkbaar forceerde ik mijn benen heel erg bij al dat trappenlopen: pijnlijke onderbenen ontstoken enkels: ik kon niet meer stappen, noch fietsen, noch zwemmen. Met dergelijke kuiten moet je maar eens proberen door te zakken om op zijn Chinees naar het toilet te gaan! Onmogelijk, ik weet er nu alles van!Maar ik had geen tijd voor pijn. Tot woensdag 16 uur schilderde ik aan mijn opdracht en om 19 uur stapte ik in een taxi: het werk moest nú afgegeven worden! Ik was trots dat ik het én haalde én blij ben met het resultaat. Reden om te vieren, vinden we. We eten in “Het Patatje”, een gerenommeerd restaurant. Niet alleen opmerkelijk omdat aardappelen een beetje uitzonderlijk zijn, in China maar omdat, hou je vast, het een koosnaampje is voor mij, van Frank! We eten er heerlijke kleine patatjes met ernaast een schotel rauwkost, ook uitzonderlijk, en een schotel soep met garnalen en courgette. Ik moet zeggen dat het eten me nu na terugkomst hier (té) lekker smaakt. Zelfs in de allerkleinste restaurantjes van de universiteit eten we de lekkerste schotels. In het begin vond ik het Noorden te zout maar intussen weet ik dat het goed is voor mij en daarenboven wen je aan de zoute smaak. Wellicht speelt het feit dat Frank steeds beter de menukaart kan lezen ook mee: de variatie is nu groter. Op donderdag nam ik een vrije dag. Tijd om naar de kapper te gaan. Ik doe teken ‘knippen’ en de man knipt: zonder te bespreken wat of hoe…makkelijk is dat. Tijd om eens languit te shoppen in Legou: het Chinese grootwarenhuis met een schitterende afdeling voedingswaren. Ik wil eigenlijk àl dat lekkers uittesten.

Op een bankje buiten voor het grootwarenhuis geniet ik van mijn picknickje, uiteraard tussen het lawaai van de toeterende auto’s en tientallen andere mensen.

Er komt bruusk een eind aan mijn goed humeur als ik merk dat mijn fiets gestolen is! En dit in de parkeergarage voor fietsers mét een toezichter! Achteraf gezien was ik de dief nog dankbaar ook: het gaf me de mogelijkheid me eens goed boos te maken op die toezichter en dat kon ik gebruiken om al mijn frustraties en verdriet die ik de laatste dagen in me had omwille van de zorgen voor die zieke vriend, te spuwen. Ik liet me gaan als een kwade Chinese en die zien er boos uit als ze eenmaal beginnen, hoor! Ik deed niet voor ze onder. Maar kun je je voorstellen: terwijl ik me stond boos te maken tegen die man liep een andere de garage uit met twee fietsen! En hij liet dat zomaar gebeuren…voor mij een reden om te herbeginnen met boos zijn. Zo, ik was het kwijt en ging opgelucht… een nieuwe fiets kopen! Zo eenvoudig kan het leven zijn. Daarenboven had ik dubbel geluk: ik had nog 500 kwai (50 euro) bij me, genoeg voor een fiets en ik vond een verkoper die Duits sprak. De jongen studeerde jaren in Hannover. Hij hielp me erg want ik wist wat ik wou: én een boodschappenmandje vooraan, én brede banden, én een spatbord en draagrekje achteraan, én een hoog stuur, en versnellingen… geen enkele fiets bleek al die eigenschappen samen te hebben maar men nam het hoge stuur van de ene fiets enzovoort tot ik MIJN fiets had! Frank was bij thuiskomst stikjaloers want hij had dat ook gewild maar niet bekomen…’s Avonds drinken we zelfs een glaasje wijn op m’n zieke vriend : het nieuws was uiteindelijk minder slecht dan we vreesden.

Vrijdagnamiddag konden we een feest volgen van onze faculteit, ter ere van het vijfjaarlijkse congres van de communistische partij. Ik vroeg een leraar wie eigenlijk lid is van de partij. Hij legde me uit dat het vrij staat lid of geen lid te zijn maar dat het wel een eer is lid te mogen zijn. Je moet een aanbeveling krijgen. Er waren optredens van leerlingen, per klas of enkele klassen samen. Ook leraars traden op. En er was een aparte groep met enkel leerkrachten en leerlingen die lid van de partij zijn. Het was een prototype politiek feest: veel groepen die kwamen zingen, veel uniformen, en ook hier weer het gekende fenomeen: veel discipline op het podium, minder in de zaal, noch naast het podium waar de groepen voor het volgende optreden klaar staan: ze babbelden en lachten, sprongen heen en weer TOT het sein gegeven werd dat het hun beurt was en dan is het ongelooflijk hoe zo een grote groep zich organiseert. Ze zongen liederen over het vaderland, de partij, de geschiedenis; over voorzitter Mao en het oosten dat rood is; en over vrede, vriendschap en samenwerking in de wereld. Zaterdag en zondag heb ik echt het gevoel op een fiets geboren te zijn. Zaterdag belanden we op hét vogeleiland, op twee uur rijden van bij ons. We wilden hier al eerder komen maar toen fietsten we door dorpen waar we te veel bleven hangen, kijken, genieten en geraakten we er niet op tijd. Nu vlamden we recht op ons doel af: alleen langs de grote wegen. Twee uren langs banen van acht vakken. Er was niet veel bebouwing langs wat me wel de kans gaf eens écht te fietsen en naar niets te moeten omzien. Jammer van het stof van de vrachtwagens maar toch leuk!Dit eiland is gloednieuw aangelegd met de bedoeling veel volk een mooie, luxueuze ontspanningsdag te geven. (nu was er niemand) Drie euro ingang is niet weinig voor een Chinees. Maar die zijn duidelijk nodig om de prachtige schommelbanken en -bedden aan de rand van de rivier, de prieeltjes, uitkijkhutten, en de vele mooie paden te betalen.

Inrichten kunnen ze hier wel, het is sjiek. Een beetje minder artificieel had ik toffer gevonden.. Erg veel vogels zagen we niet. Jawel, een gigantische gier. Wat een beest! Maar hij was wellicht de vleugels geknipt want hij bleef ter plaatse zitten. Een soort arend idem; die kwamen ze aan het eind van de namiddag gewoon pakken om hem op te sluiten! We keken ook naar een papegaaienshow. Daar werd me meteen duidelijk waarom er hier niet veel vogels zijn: tijdens de show staat K3 muziek loeiluid. Ik wou dat ik ook kon vliegen!

Maar wat er niet ging van lopen was een slang! Jawel, we zagen een slang in Shenyang! Of toch tenminste een grote adder: gifgroen en geel en wel 45 cm lang. Ik zal vervolgens uitkijken voor ik me nog eens in het gras neerzet.

’s Middags hadden we genoten van een ‘malatang’ (soort heel pikante soep) in een migranten buurt, ’s avonds aten we in een groter restaurant waar het publiek de iets welgesteldere arbeider was. We werden er goed onthaald: onze buren boden ons zelfs raviolis aan toen ze zagen dat ik die van hen bekeek! De zondagmorgen wou ik vroeg op de fiets omdat ik de brocantemarkt wou bezoeken. Wat hadden horen vertellen dat er een grote wijk in de buurt van de brocantemarkt zal platgelegd worden. Dit betekent dat de mensen deze week veel van hun hebben en houden op straat verkochten. Jammer dat ik geen tijd had om te komen maar ik verwacht dat dit zijn gevolgen op de markt zal hebben. Inderdaad, het werd een zalige voormiddag snuisteren, afbieden, discussiëren, kopen…

Op de middag eten we een kippebil met koek op een rond volkspleintje tussen een massa ‘oude’(zoals wij?) mensen. Ze zaten te kaarten, te babbelen, allerlei. Ze bekeken ons niet eens teveel. Tot er ééntje begint vragen te stellen, dan is het voorbij met de rust. Maar Frank geniet ervan om zo zijn Chinees te oefenen. Overigens nog steeds een frustrerende ervaring, vindt hij. Maar het is waar: ze hebben echt teveel chi’s, shi’s, si’s, shi’s, shie’s, schie’s, sie’s e, sjie’s en sji’s die op mekaar lijken. Ze begrijpen mekaar soms niet! Verderop belanden we in een groot park vol activiteit. De ene zanger, of zangeres naast de andere, muziekanten alom, een waar feest! Een massa mensen rond elke persoon die iets te brengen heeft. Veel buitenlanders zag men hier nog niet: dit is duidelijk. Ik kan soms zelf mijn ogen niet geloven dat ik hiertussen sta! Zalige momenten zijn dat!

Om 17 uur is het nu al stikdonker. Tijd om naar huis te ‘vlammen’. Als we thuiskomen staat op ons gezicht te lezen dat we hetzelfde denken: hoe we deze fietstocht weer overleefden? Vooral het laatste eind, vanaf zo’n acht kilometer van ons huis is op zo een korte tijd een ware hel geworden. Soms kon ik gewoon niet anders dan pal in het midden van een achtvaksbaan tussen vrachtwagens, taxi’s en andere zottekes heen, te fietsen. Verstand op nul, en flexibel gedrag aanmeten, dat is dan de boodschap. We hopen dat Shenyang nu snel het voorbeeld volgt van Peking en Shanghai waar men reeds besefte dat énige vorm van discipline levensnoodzakelijk is. Trouwens het is opvallend hoeveel meer botsingen we nu zien in enkele maanden tijd. Maar we hebben hoop want we zagen voor de eerste keer een verkeersbord met verboden te toeteren op en een ander dat de automobilisten wilde laten voorrang geven aan voetgangers op het zebrapad.. Dit is in voornoemde steden al overal de regel, maar hier nog dode letter. Weer doe ik dan in gedachte mijn hoedje af voor de dappere man die de één-kind-per-gezin politiek invoerde. Een perfecte avond om thuis bloemkool met varkensvlees en aardappeltjes te eten: even op zijn Vlaamsch terug met de voetjes op de wereld komen!We halen de video ‘zeven jaren in Tibet’ boven. Met Brad Pitt. Ik hoopte op mooie beelden die me terug in die prachtige streek zouden brengen. Tevergeefs. Maar wat een zwakke film. Al was hij consequent: als je Tibet alleen bekijkt vanuit de ogen van de rijkste monniken en adel, hun godsdienst –het kruipen over de grond gedurende dagen inbegrepen- alleen romantisch afbeeldt en de duizenden arme Tibetanen totaal negeert, kun een beeld geven zoals in de film. Tibet was en is werkelijk niet het land met die comfortabele huizen, niet het dansen op kerstmis (?) op Westerse muziek, electriciteit in alle woningen met platenspelers… Tibet was bloedarm, een land met moeilijke levensomstandigheden maar ook een land waar teveel mensen achterlijk en arm gehouden werden. Komt het beeld in de film overeen met het boek van Harrer, wat treurig zou zijn voor een man die daar zeven jaar geleefd heeft, of is het in het beste geval een oppervlakkige film? Woensdag morgen heb ik voor de eerste maal in heel erg lange tijd de moed om om zes uur uit bed te springen en te fietsen. Daarna heb ik dan nog eens meer energie als anders. Frank fietste mee. De tocht op zich valt ook mee zolang het niet zal regenen. Ik genoot heel erg van de drie dorpen waar we doorheen fietsten: voor de huizen staan torenhoge bakken waarin oranje gele maïs te drogen ligt. Prachtig! Wat hou ik van die dorpen! De zon lachte ons knalrood ‘goedemorgen’ toe. Hoe Frank deze tocht ontdekte is me een raadsel, ingewikkeld maar hij vond het toch maar weer! Dat de laatste vijf kilometer via die helse baan moet, nemen we er maar bij.De grootste motivatie om te fietsen is nu mijn strijd tegen de kou. Het is hier inmiddels maar zeven graden meer. Ik bevries in mijn atelier. En ik hoor hier steeds maar praten van mogelijks –20, over enkele maanden. Dit is dus 27 graden kouder als nu?! Daarom ga ik meer buiten bewegen: om graad per graad aan die kou te wennen , om mijn bloed te doen stromen: het zal nodig zijn! Natuurlijk zal het beteren als men de verwarming opzet. Deze weken kunnen misschien wel de hardste zijn voor mij, stilzittende schilder. Nog twee weken op de tanden bijten en dan wordt de verwarming opgezet, hoop ik. Maar ook vandaag won ik de strijd: ik kwam bevroren van mijn werk en in de plaats van rillend naar huis te fietsen ben ik gaan zwemmen met daarna afwisselend hete en koude douches. SOMS kan ik best wel dapper zijn… Gisteren en vanmorgen praatten we veel met een leerling van Frank. Wat mag die man zich toch gelukkig prijzen aan zo’n gasten te kunnen lesgeven! Ik zou zelf bijna weer zin krijgen in lesgeven! Al is deze meid wel dé crème! Intelligent, charmant, expressief, geïnteresseerd in alles, pittig, nuchter, vol dromen én humoristisch. Je kunt niet beschrijven hoe grappig die mensen zijn om mee om te gaan, tenminste zij die contact zoeken. Ik geniet, we genieten, daar mateloos van en heb nu al spijt dit ooit te moeten achterlaten. Dit meisje gaat morgen voor een wedstrijd een spreekbeurt voordragen, in Harbin, hier 600 kilometer vandaan. China draait op deelnemen aan wedstrijden en examens om verderop te geraken of om een papiertje meer in de hand te hebben. Ze is geselecteerd via een examen op internet. Dertig uitverkorenen mogen naar Harbin, daarvan mogen er tien naar de Nationale finale in Peking. Vreemd is dat. Ik begrijp de bedoeling nog niet goed. Ze heeft er in elk geval keihard voor gewerkt. Enfin, ze wist me te vertellen dat ze voor Frank ‘so much love’ voelen!