Drakenbootfestival

Het Duan Wu feest, het Drakenbotenfestival op 9 juni,  zit erop. Voor het eerst in de geschiedenis hebben de Chinezen drie dagen verlof voor dit festival. Dat werd begin dit jaar beslist na een ruime opiniepeiling. We brachten de laatste dag door in het Beilin park, het grootste van het stad. Wat een leven en activiteit! Wij waren er al rond halfacht, Lieve moest immers voor behandeling in het traditioneel Chinees ziekenhuis vlakbij zijn. Van wat oudere parkgangers leren we dat de grote maasa hier  al vanaf vijf uur ’s morgens toekomt! De controle van de toegangsbiljetten begint immers maar om zes uur. Op dat vroege uur, en ook ’s avonds na zes uur wordt er veel gezwommen in de vijvers; het mag niet maar op dat uur is er geen controle…. Ik voel me bijna thuis, het clandestiene zwemmen in de kleiputten van Tielrode is ook mijn geliefkoosde zomersport.Zoals gewoonlijk zijn er verschillende danspartijen aan de gang, in verschillende stijlen: Chinees, Westers ‘op zijn Chinees’, modern, latino,…voor elk wat wils. Iemand brengt een muziekinstallatie mee, en daar gaan we; of je laat gewoon enkele muzikanten live dansmuziek spelen; alles gratis en vrij toegankelijk.Is het omwille van de feestdag? Langs de centrale laan van het park staat het deze keer vol met stalletjes die eten, speelgoed, souvenirs verkopen. Lieve weerstaat niet aan een kip die zeepbellen kan blazen. Op zijn Chinees weliswaar: van blazen is geen sprake, daarvoor gebruik je een mini ventilator met een batterijtje, en de kip, die kraait als een haan. Ze amuseert zich als een kind, zeker wanneer de grote bellen op het oppervlak van de vijver terugkaatsen en door de wind verder geblazen worden. Wat verder verkoopt een man artistieke hoeden van gevouwen en geknipt papier. We draaien en keren de creatie langs alle kanten, en nog kunnen we niet achterhalen hoe je dat papier zo regelmatig ineen gevlochten krijgt. Nog een souvenir voor onze valies. We installeren ons op het voetstuk van het beeld van Huangtaiji, de Qing keizer die in dit park begraven ligt. Een jonge vrouw stopt me haar baby in de armen, om samen een foto te nemen. Vanaf negen uur komen de groepen toeristen voorbij, op weg naar de graftombe. Aan hun accent te horen, gasten van de andere kant van China,- of misschien wel van Taiwan. We zien ook TWEE buitenlanders, de enige voor vandaag. De vijvers zitten vol bootjes, allemaal keurig electrisch – Chinezen verspillen geen energie aan roeien in hun vrije tijd. Voor de volwassenen is er een romantische Chinese boot, maar ook een drijvende auto. Voor de kinderen een soort varende rubberband; er wordt een machinegeweer bijgeleverd waarmee je op een boei moet schieten; wanneer je raakt spuit het water een paar seconden op,  gelukkig hebben de bootjes een dak. We raken verzeild in een deel van het park dat we niet goed kennen. Rond een vijver met waterlelies en kikkers spelen enkele muzikanten erhu en zingt een vrouw opera. Maar wijzelf vormen de grootste attractie: De plaatselijk fotoclub schuimt elke dag het park af met kanonnen van toestellen, en heeft in ons een fotogeniek onderwerp gevonden. We voelen ons stars met een meute paparazzi achter ons; voor tien minuten is het niet onaangenaam. Vlakbij staat nog een expo-paviljoen. Er loopt een tentoonstelling over het ‘echte’ leven aan het keizerlijk hof op het einde van de negentiende eeuw. Het is helemaal opgevat in vraag en antwoord stijl. Lieve is verbluft door de prachtig gedecoreerde stukken – maar een klein deeltje van wat er ooit was, want Tchang Kai-shek nam in 1949 alles wat hij kon dragen mee  naar Taiwan. Voor mij is het een soort examen Chinees, het lukt me de meeste vragen te vertalen. De antwoorden zijn over het algemeen wat te hoog gegrepen. Zo is er een vraag: Hoeveel vrouwen had de keizer? Zou het kunnen dat de vrouwen van de keizer in acht niveaus opgedeeld waren? Een vijftiental zaten in de vier hoogste kategorieën, terwijl in de laagste categorie 3000 meisjes zich ter beschikking moesten houden? Ze mochten intussen wel officieel trouwen met één van de eunuchen? Enfin, er is nog werk aan mijn Chinees vooraleer ik het fijne van de hofintrigues zal weten. Nog deze: Waarom zie je in het paleis geen toiletten? Wel, de keizer en zijn familie en topvrouwen hadden in hun woonvertrekken een soort ‘gemak’ (we hebben hier in het paleis van Shenyang trouwens per toeval het gemak van de belangrijke concubines in een halfverduisterd kamertje ontdekt).Nog een eindje verder komen we nog maar eens voorbij een musicerende, zingende en dansende groep. Een vrouw heeft zich in kledij van de minderheden gestoken en danst bijzonder elegant. Lieve wordt meteen uitgenodigd om mee te doen. Het is gemakkelijk, zegt de vrouw, in deze Mongoolse dans moet je alleen maar de koeien melken en te paard rijden. Lieve trekt rond drie uur willens nillens naar huis, een schilderij wacht, maar ikzelf blijf nog tot ’s avonds hangen; van mijn oorspronkelijk plan, een dagje rustig Chinees studeren in het park , is niet veel terecht gekomen; je zit nauwelijks neer of er komt al iemand met je praten. Het meest ontroerend was een meisje van elf jaar. Ze was met haar ouders in het park en werd prompt naar mij gestuurd om haar Engels te oefenen. Om dat beter te leren gaat ze elke zaterdag en zondag naar een privé-school. Nochtans zijn haar ouders niet zo rijk; ik meen te begrijpen dat haar vader op zoek is naar werk. De conversatie met het meisje, dat stokstijf voor me blijft staan en me yeye –bompa-noemt, verloops wat stroef, maar uiteindelijk maken we er een spelletje van. We laten de nieuwsgierigen rond ons vragen stellen, die moet zij dan in het Engels vertalen en dan antwoord ik en mag zij nog eens vertalen. Ik moet haar af en toe wel helpen en dat geeft mij dan de kans nog wat Chinees op te steken. Het feest is voorbij en de zongzi komen er langs mijn oren uit. De zongzi zijn bamboebladeren die gevuld worden met kleverige rijst en wat zoetigheden zoals een dadel, en dan in pyramidevorm geplooid en gebonden. De eerste kreeg ik twee drie weken geleden, dat ging nog. Maar vorige week kwamen ze plots van alle kanten. De ouders van Wang Fan stopten ons bij het afscheid na ons bezoek nog een zak van een paar kilo in de hand. We hebben ze hier al aan verschillende buren uitgedeeld, maar het verzadigingspunt is niet allen bij ons bereikt. Vanmorgen kwam bovendien onze lerares Chinees in de klas ook nog met een zak af; gekregen van het werk van haar man, veel te veel en dus maar uitdelen aan de klas… Voor mij is het schooljaar voorbij. Mijn resultaten zijn opgestuurd, eigenaardig genoeg had mijn afdeling er niet eens naar gevraagd!De opvolging van de buitenlandse leraars blijft een zwak punt. Voor de Chinezen is er een website en om de paar weken een vergadering, maar buitenlanders zijn aan hun lot overgelaten. Eigenlijk zijn de buitenlandse leerkrachten  in veel gevallen wel een soort huurlingen, die hier komen voor het geld of omdat ze hier een vrouw of lief zitten hebben, maar toch, de school zou er bij winnen indien ze de capaciteiten en inzet van sommige buitenlanders wat beter zouden inschatten en niet iedereen als huurling behandelen. Mijn jonge Franse collega is ontslagen, en kreeg zelfs geen goede aanbevelingsbrief. Indien hij niet goed gewerkt heeft, tot daar. Maar hoelang heeft hij hier aan alle deuren moeten kloppen vooraleer iemand hem wilde vertellen waarom? De ene keer is zijn accent niet goed; de andere keer heeft hij geen lerarendiploma. Hij is behoorlijk gefrustreerd en niet te spreken over het faculteitsbestuur. Ik vermoed dat er nog meer  redenen zijn: zijn gedrag is soms erg onvolwassen, zo hoorde ik hem kritieken geven over de faculteit tegenover zijn eigen studenten; studenten die overigens komen vertellen dat ze mij zo missen…Tja, het is nu eenmaal niet de taak van onze faculteit om hem te leren lesgeven, maar op deze manier maken ze er wel geen vriend van. De vorige week organiseerde ik een laatste test voor de leerlingen. Over de Europese cultuur liet ik hen zelf rond verschillende onderwerpen verschillen tussen China en Europa naar voor brengen. Dat verliep nogal voorspelbaar: de Chinezen hechten meer aan hun familie dan de Europeanen, ze respecteren de ouderen meer, ze hechten nauwelijks belang aan privacy, ze vinden hun voedsel gezonder enz. Ze wantrouwen unaniem de Westerse media maar bewonderen Europa voor zijn sociale zekerheid en bijna gratis onderwijs.  Dé verrassing kwam in het hoofdstuk man-vrouw relaties: een grote groep studenten vindt dat de Europese vrouw meer geëmancipeerd is. Chinese mannen doen niet veel in het huishouden, Chinese vrouwen moeten soms thuisblijven wanneer ze een kind hebben, de Chinese vrouw is nog niet wettelijk gelijk aan de man, de vrouwen worden gediscrimineerd op het werk en geraken niet aan hoge posities in de politiek, enz. Eigenlijk komt dat ook wel wat overeen met onze ervaring: zelfs bij verschillende van de jonge koppels die we kennen is het de man die de plak zwaait, en op restaurant bestaat de grote meerderheid altijd uit mannen. En we kennen inderdaad een aantal ‘moeders aan de haard’. Mao heeft heel hard gewerkt  aan de vrouwenemancipatie in een maaatschappij waar de vrouw nog geen lastdier waard was, maar de post-Mao markteconomie heeft de positie van de vrouwen opnieuw verzwakt. Voor mij zijn de klassen dan wel gedaan, het schooljaar duurt nog vijf weken- blok en examens incluis. Het is nog geen afscheid, maar het begint stilaan. Ik liet de studenten tot afscheid iets schrijven op een T-shirt en ze vlogen er met hun 160 enthousiast op af. Veel namen, maar ook dingen zoals: ‘Welkom terug in China!’ En verschillende keren:’Ik ben trots een Chinees te zijn’. Enkele van de meest enthouisiaste studentes kwamen privé vertellen dat ze me zo zouden missen en eentje schreef een bedankingsmailtje aan haar ‘teacher forever’. Eerlijk gezegd, ik zal hen ook missen Zelfs indien we in 2009 terugkomen dan is deze groep al afgestudeerd en zien we ze niet meer terug. Eigenlijk zouden we met sommigen wel contact willen houden en weten hoe het hen verder vergaat. Jammer dat ze in België niet goed verder Engels kunnen studeren, zoniet zouden we er eentje uitnodigen. Op de campus lopen dagelijks groepjes studenten rond in toga en met magister hoed, om zich te laten fotograferen. Ik kan haast niet meer buitenkomen zonder dat één of andere groep me vraagt met hen op de foto te staan. Niet dat dit mijn ex-studenten zouden zijn, helemaal niet; ze willen gewoon een foto van hun diplomering met een buitenlander, dat geeft cachet. Mijn ex-studenten van vorig jaar die nu afstuderen zijn trouwens allemaal al maanden verdwenen. Tot vorige week plotseling mijn grootste favoriete op straat achter me aan liep om te vertellen dat ze op 29 juni haar diploma krijgt. Ze heeft meegedaan oon het ingangsexamen voor de masters en haalde zo een goed resultaat dat ze in Shanghai mag gaan verder studeren. Filosofie en psychologie. En wat ze dan na haar master diploma daarmee wil aanvangen? Wel, dan studeer ik verder voor doctor! Aan ambitie ontbreekt het die meiden niet. De laatste keer dat ik er nog een zag was het ook al om te zeggen dat ze naar Engeland verder gaat studeren, alles was al geregeld. Vandaag kwam ik mijn vroegere baas John tegen. Hij is druk bezig met de organisatie van allerlei activiteiten voor de ‘korte termijn’ de blokperiode van drie weken vóór de examens.Volgens hem hebben ook alle buitenlandse leerkrachten de opdracht gekregen een activiteit op touw te zetten. Hij is verbaasd dat mijn huidige bazin mij niets gevraagd heeft. Ik kan het niet laten haar een sneer te geven, naar mij toe doet ze haar werk inderdaad niet goed. John is meer bij de pinken; hij engageert me meteen als jurylid voor een Engelse voordrachtwedstrijd, later deze week. Deze morgen besloot ik eindelijk nog eens iets te doen aan mijn conditie: een stevige fietstocht dus. Op mijn tocht langs onze lokale ‘Durme’ zag ik dat een smalle brug die normaal afgesloten is, nu open stond. Onweerstaanbaar. Blijkt daar in een bocht van de rivier een kleine wijk te liggen met villaatjes en tuintjes! Overal vervaarlijk blaffende honden, maar aan het laatste huis vind ik toch een bewoner voor een praatje. De huizen staan er er al tien jaar- heel oud dus- en zijn ze niet duur – 200 euro per m² bebouwd opervlak. Een idyllische wijk, zeker wanneer je weet dat de vervuilde rivier binnen de twee jaar moet gesaneerd zijn voor Nieuw Noord Shenyang. De man nodigt me uit om zondag langs te komen voor een pint, indien ik tijd heb. Misschien moeten we het doen en eens wta meer inlichtingen inwinnen. Indien we ooit terug komen zou dit ee n goede plaats kunnen zijn om Tielrode te ontwennen.. Jammer dat het bijna twintig kilometer van het stadcentrum is.  ’s Namiddags staat een fietstrip naar de andere kant van de stad op het programma: Lieve’s camera, een nieuwe sinds Nieuwjaar, is voor de tweede keer kapot, de reparatie gebeurt in de ‘computer’straat. Wat is er aan de hand in Shenyang? De belangrijkste verkeersader van de stad is opgebroken, een ingewikkeld klaverblad aan het kruispunt met de ringlaan wordt met de grond gelijk gemaakt. Ik weet niet hoever de werken reiken en rijd me hopeloos vast; met onderweg nog twee platte banden! Wanneer ik uiteindelijk weggeraak van de werken volgt een onoverzienbare  verkeerschaos; de autos die niet op de hoofdweg mogen  moeten toch ergens naartoe! Over goed vijftien kilometer doe ik twee uur. Het laatste stuk , in de computerstraat zelf , is normaal al erg druk, maar nu is het voetpad er ook nog opgebroken, massa’s voetgangers lopen op de baan, rijden is uitgesloten. Is dat allemaal deel van de grote opsmuk voor de Olympische Spelen? Gaan ze dat echt allemaal afkrijgen tegen binnen 50 dagen? Ik kom aan het reparatieatelier om kwart na vijf, het is op de zestiende verdieping, het duurt eindeloos lang want van de zes liften werken er maar drie en die stoppen  op elke versieping naar beneden en naar boven. Niemand meer in het atelier! Hadden ze niet gezegd dat ze tot 18 uur werkten? Het is me mijn dagje wel.  Dichter bij huis komen de werken voor de metro langzaam aangekropen. Nog drie kilometer en ze zijn bij ons, en dan steekt half Shenyang van Zuid naar Noord en van Oost naar West  weg achter panelen voor de metrowerken.